ส่วนท้ายของตำรา on กฎหมายการศึกษา: การเชื่อมโยงกฎหมาย นโยบาย และการบริหาร

กรอบความรู้สำคัญ (Essential Knowledge)

Sat, 11 Jul 2026 00:00:00 +0000

กรอบความรู้สำคัญ (Essential Knowledge)#

หน้านี้เป็น **ส่วนเสริมฉบับออนไลน์** สรุปกรอบคิดหลักที่ตำราใช้ซ้ำตลอดทั้งเล่ม เพื่อใช้ทบทวนอย่างรวดเร็ว รายละเอียดฉบับเต็มอยู่ในบทที่ระบุกำกับ

1. กรอบ “กฎหมาย–นโยบาย–การบริหาร” (Law–Policy–Administration Nexus) — บทที่ 1 #

แกนกลางของตำราทั้งเล่ม: การวิเคราะห์ประเด็นกฎหมายการศึกษาใด ๆ ต้องตอบคำถามสามชั้นเสมอ

ชั้น	คำถามหลัก	ตัวอย่างแหล่งข้อมูล
กฎหมาย (Law)	ฐานอำนาจ/สิทธิพันธะทางกฎหมายคืออะไร	รัฐธรรมนูญ พ.ร.บ. กฎกระทรวง
นโยบาย (Policy)	เจตนารมณ์เชิงคุณค่าและทิศทางคืออะไร	หลักการและเหตุผล แผนการศึกษาแห่งชาติ มติ ครม.
การบริหาร (Administration)	ผลการนำไปปฏิบัติจริงเป็นอย่างไร	การดำเนินงานระดับกระทรวง เขตพื้นที่ สถานศึกษา

2. ช่องว่างระหว่างตัวบทกับการปฏิบัติ (Implementation Gap) — ทุกบท#

ความไม่สอดคล้องระหว่างเจตนารมณ์/ถ้อยคำของกฎหมายกับผลการปฏิบัติจริงในระดับพื้นที่ เป็นปรากฏการณ์ที่ตำรานี้ชี้ให้เห็นซ้ำในเกือบทุกประเด็น ตั้งแต่การกระจายอำนาจ (บทที่ 8) เรียนฟรี 15 ปี (บทที่ 11) จนถึงสิทธิของกลุ่มเปราะบาง (บทที่ 12)

3. กรอบ 4A ของ Katarina Tomasevski — บทที่ 3 #

เครื่องมือประเมินการจัดการศึกษาตามสิทธิมนุษยชน: Availability (ความมีอยู่) · Accessibility (การเข้าถึงได้) · Acceptability (ความยอมรับได้) · Adaptability (การปรับตัวได้)

อภิธานศัพท์ (Glossary) กฎหมายการศึกษาไทย-อังกฤษ

Sat, 11 Jul 2026 00:00:00 +0000

อภิธานศัพท์ (Glossary) กฎหมายการศึกษาไทย-อังกฤษ#

อภิธานศัพท์นี้คือ **ภาคผนวก ค** ของต้นฉบับ นำมาจัดเป็นหน้าแยกเพื่อความสะดวกในการอ้างอิงระหว่างอ่านตำราออนไลน์

คำศัพท์ภาษาไทย	คำศัพท์ภาษาอังกฤษ	คำนิยามสั้น
กฎหมายการศึกษา	Education Law	สาขากฎหมายที่ควบคุมการจัดตั้ง การบริหาร และการดำเนินงานของระบบการศึกษา ครอบคลุมสิทธิ หน้าที่ และความสัมพันธ์ระหว่างรัฐ สถานศึกษา ผู้เรียน และผู้เกี่ยวข้อง
กฎหมายมหาชน	Public Law	สาขากฎหมายที่ควบคุมความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับประชาชนหรือระหว่างหน่วยงานรัฐด้วยกัน ซึ่งกฎหมายการศึกษาส่วนใหญ่จัดอยู่ในหมวดนี้
สิทธิในการศึกษา	Right to Education	สิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานที่รับรองไว้ในกฎหมายระหว่างประเทศและรัฐธรรมนูญ ให้บุคคลทุกคนมีสิทธิเข้าถึงการศึกษาอย่างเสมอภาคและมีคุณภาพ
ช่องว่างระหว่างตัวบทกับการปฏิบัติ	Implementation Gap	ความไม่สอดคล้องระหว่างเจตนารมณ์หรือถ้อยคำของกฎหมายกับผลการนำไปปฏิบัติจริงในระดับพื้นที่
หลักนิติธรรม	Rule of Law	หลักการที่ว่าการใช้อำนาจรัฐทุกระดับต้องเป็นไปตามกฎหมายที่ชอบธรรม เสมอภาค และตรวจสอบได้
รัฐสวัสดิการ	Welfare State	แนวคิดการปกครองที่รัฐมีหน้าที่จัดสวัสดิการพื้นฐาน รวมถึงการศึกษา ให้แก่ประชาชนโดยไม่เลือกปฏิบัติ
ทุนมนุษย์	Human Capital	แนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ที่มองว่าความรู้ ทักษะ และความสามารถของประชากรเป็นทุนที่ส่งผลต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
แนวทางฐานสิทธิ	Rights-based Approach	แนวทางการจัดการศึกษาที่ยึดหลักสิทธิมนุษยชนเป็นศูนย์กลาง โดยรัฐมีพันธกรณีต้องเคารพ คุ้มครอง และทำให้สิทธิเป็นจริง
การบังคับให้เป็นจริงแบบก้าวหน้า	Progressive Realization	หลักการในกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศที่ให้รัฐดำเนินการอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมเป็นจริงตามศักยภาพทรัพยากรที่มี
กรอบ 4A	4A Framework	กรอบแนวคิดของ Katarina Tomasevski ที่ใช้ประเมินการจัดการศึกษาตามสิทธิมนุษยชน ประกอบด้วย Availability (ความมีอยู่) Accessibility (การเข้าถึงได้) Acceptability (ความยอมรับได้) และ Adaptability (การปรับตัวได้)
การกระจายอำนาจ	Decentralization	การถ่ายโอนอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาจากส่วนกลางไปยังเขตพื้นที่การศึกษา สถานศึกษา หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
การประกันคุณภาพการศึกษา	Quality Assurance in Education	ระบบและกระบวนการตรวจสอบ ติดตาม และประเมินคุณภาพการจัดการศึกษาทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา
วิชาชีพครู	Teaching Profession	วิชาชีพที่มีมาตรฐาน ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ และจรรยาบรรณควบคุมโดยองค์กรวิชาชีพเฉพาะ ในประเทศไทยคือคุรุสภา
ธรรมาภิบาล	Governance	หลักการบริหารจัดการที่ดี โปร่งใส มีส่วนร่วม และรับผิดชอบตรวจสอบได้ ทั้งในระดับสถานศึกษาและระดับนโยบาย
สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.)	Office for National Education Standards and Quality Assessment (ONESQA)	องค์การมหาชนที่มีหน้าที่ประเมินคุณภาพการศึกษาภายนอกของสถานศึกษาทุกระดับและทุกประเภทในประเทศไทย
กรมส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.)	Department of Learning Encouragement (DOLE)	หน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 ทำหน้าที่ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต แทนสำนักงาน กศน. เดิม
คุรุสภา	Teachers’ Council of Thailand	สภาวิชาชีพครูของประเทศไทยที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546
เด็กไร้รัฐไร้สัญชาติ	Stateless Children	เด็กที่ไม่มีสัญชาติของรัฐใดหรือไม่ได้รับการบันทึกในทะเบียนราษฎรของรัฐใด ซึ่งมีผลต่อการเข้าถึงสิทธิด้านการศึกษาและสวัสดิการอื่น ๆ
นักเรียนรหัส G	G-Code Students	รหัสประจำตัวที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนดให้แก่นักเรียนที่ไม่มีหลักฐานทะเบียนราษฎรหรือไม่มีสัญชาติไทย เพื่อให้สามารถเข้าเรียนและได้รับสิทธิประโยชน์ทางการศึกษาได้
เงินอุดหนุนรายหัว	Per-Head Subsidy	เงินงบประมาณที่รัฐจัดสรรให้สถานศึกษาตามจำนวนนักเรียนเพื่อสนับสนุนนโยบายเรียนฟรี
องค์การมหาชน	Public Organization (Autonomous Public Agency)	หน่วยงานของรัฐรูปแบบหนึ่งที่มีความเป็นอิสระในการบริหารมากกว่าส่วนราชการ จัดตั้งขึ้นตามพระราชกฤษฎีกาเพื่อดำเนินงานเฉพาะด้าน เช่น สมศ.
การศึกษาภาคบังคับ	Compulsory Education	การศึกษาระดับที่กฎหมายกำหนดให้ผู้ปกครองต้องส่งบุตรหลานเข้าเรียน ปัจจุบันของไทยกำหนดไว้ 9 ปีตามพระราชบัญญัติการศึกษาภาคบังคับ พ.ศ. 2545
การศึกษาขั้นพื้นฐาน	Basic Education	การศึกษาก่อนระดับอุดมศึกษา ครอบคลุมระดับก่อนประถมศึกษา ประถมศึกษา และมัธยมศึกษา ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
การศึกษานอกระบบ	Non-formal Education	การศึกษาที่มีความยืดหยุ่นในการกำหนดจุดมุ่งหมาย รูปแบบ วิธีการจัด ระยะเวลาการศึกษา การวัดและประเมินผล ซึ่งเป็นเงื่อนไขสำคัญของการสำเร็จการศึกษา โดยเนื้อหาและหลักสูตรต้องมีความเหมาะสมสอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของบุคคลแต่ละกลุ่ม
การศึกษาตามอัธยาศัย	Informal Education	การศึกษาที่ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ด้วยตนเองตามความสนใจ ศักยภาพ ความพร้อม และโอกาส โดยศึกษาจากบุคคล ประสบการณ์ สังคม สภาพแวดล้อม สื่อ หรือแหล่งความรู้อื่น ๆ
เขตพื้นที่การศึกษา	Educational Service Area	หน่วยการบริหารการศึกษาระดับพื้นที่ที่จัดตั้งขึ้นเพื่อกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
มาตรฐานการศึกษา	Education Standards	ข้อกำหนดเกี่ยวกับคุณลักษณะ คุณภาพที่พึงประสงค์ที่ต้องการให้เกิดขึ้นในสถานศึกษาทุกแห่ง เพื่อใช้เป็นหลักในการเทียบเคียงสำหรับการส่งเสริมและกำกับดูแล การตรวจสอบ การประเมินผล และการประกันคุณภาพทางการศึกษา
การประกันคุณภาพภายใน	Internal Quality Assurance	การประเมินผลและติดตามตรวจสอบคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษาจากภายในโดยบุคลากรของสถานศึกษาเอง หรือโดยหน่วยงานต้นสังกัด
การประกันคุณภาพภายนอก	External Quality Assurance	การประเมินผลและติดตามตรวจสอบคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษาจากภายนอก ดำเนินการโดยสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.)
การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน	School-Based Management (SBM)	แนวคิดการบริหารการศึกษาที่ให้สถานศึกษามีอำนาจและความรับผิดชอบในการบริหารจัดการตนเองทั้งด้านวิชาการ งบประมาณ บุคคล และบริหารทั่วไป
คณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษา	Educational Service Area Committee	คณะกรรมการที่ทำหน้าที่กำกับดูแล ส่งเสริม สนับสนุนกิจการของสถานศึกษาภายในเขตพื้นที่การศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
นโยบายเรียนฟรี 15 ปี	15-Year Free Education Policy	นโยบายรัฐที่ให้การสนับสนุนค่าใช้จ่ายทางการศึกษาแก่นักเรียนตั้งแต่ระดับอนุบาลถึงมัธยมศึกษาตอนปลายหรือเทียบเท่า โดยไม่เก็บค่าใช้จ่ายจากผู้ปกครอง
คดีปกครอง	Administrative Case	คดีที่เกิดจากข้อพิพาทระหว่างหน่วยงานรัฐหรือเจ้าหน้าที่รัฐกับประชาชน อันเนื่องมาจากการใช้อำนาจทางปกครองตามกฎหมาย ซึ่งอยู่ในเขตอำนาจของศาลปกครอง
สภาการศึกษา	Office of the Education Council (OEC)	องค์กรที่ทำหน้าที่พิจารณาเสนอนโยบาย แผน และมาตรฐานการศึกษาของชาติ ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542

บรรณานุกรม

Sat, 11 Jul 2026 00:00:00 +0000

บรรณานุกรม#

บรรณานุกรมรวมนี้รวบรวมแหล่งอ้างอิงทั้งหมดที่ใช้ในการเรียบเรียงตำรา กฎหมายการศึกษา: การเชื่อมโยงกฎหมาย นโยบาย และการบริหาร จัดรูปแบบตามหลัก APA ฉบับที่ 7 แยกเป็น 5 หมวดตามประเภทของแหล่งอ้างอิง และเรียงลำดับตามตัวอักษรภายในแต่ละหมวด รายการได้รับการตรวจทานลิงก์และแก้ข้อความ/URL ที่เสียจาก OCR ณ วันตรวจทานล่าสุดของฉบับออนไลน์ (11 กรกฎาคม 2569) ทั้งนี้บาง URL ของหน่วยงานภายนอกอาจเปลี่ยนแปลงได้ในภายหลัง

(ก) กฎหมายและราชกิจจานุเบกษา#

กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 (หน้าหลัก พร้อมลิงก์ดาวน์โหลด). สืบค้นจาก https://www.moe.go.th/พรบ-การศึกษาแห่งชาติ-พ-ศ-2542/

กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 (ฉบับรวมแก้ไข พร้อมอ้างราชกิจจานุเบกษา เล่ม 116 ตอนที่ 74 ก). สืบค้นจาก https://www.cr3.go.th/wp-content/uploads/2022/07/พรบ.การศึกษาแห่งชาติ-พ.ศ.2542.pdf

กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 (ต้นฉบับสแกน). สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. สืบค้นจาก https://bic.moe.go.th/images/stories/Porrorbor2542.pdf

กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). พระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546. สืบค้นจาก https://www.moe.go.th/พระราชบัญญัติสภาครูและ/

กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). พระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546 (ฉบับสแกนราชกิจจานุเบกษา). สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเชียงราย เขต 3. สืบค้นจาก https://www.cr3.go.th/wp-content/uploads/2020/07/พรบ.สภาครูและบุคลากรทางการศึกษา-พ.ศ.-2546.pdf

ภาคผนวก

Sat, 11 Jul 2026 00:00:00 +0000

ภาคผนวก#

ภาคผนวกของตำรานี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นเครื่องมือสนับสนุนการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมของผู้เรียน ประกอบด้วยตารางสรุปกฎหมายการศึกษาสำคัญของไทย สาระสำคัญของมาตราหลักในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และอภิธานศัพท์กฎหมายการศึกษาไทย-อังกฤษ

ภาคผนวก ก: ตารางรายชื่อกฎหมายการศึกษาสำคัญของไทย#

ตารางต่อไปนี้รวบรวมกฎหมายหลักที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาของประเทศไทย ซึ่งได้กล่าวถึงตลอดทั้ง 14 บทของตำรานี้ พร้อมลิงก์เข้าถึงต้นฉบับหรือฉบับที่เผยแพร่โดยหน่วยงานราชการ

ชื่อกฎหมาย	ปี พ.ศ. (ค.ศ.)	สาระสำคัญโดยย่อ	ลิงก์เข้าถึง
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 54	2560 (2017)	กำหนดให้รัฐต้องดำเนินการให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาเป็นเวลาสิบสองปีตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับอย่างมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย และวางกรอบการปฏิรูปการศึกษาผ่านมาตรา 258 จ.	Constitution of the Kingdom of Thailand B.E. 2560 (2017) และ สรุปมาตรา 54 โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2545, ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2553, ฉบับที่ 4 พ.ศ. 2562)	2542 (1999) และแก้ไขปี 2545, 2553, 2562	กฎหมายแม่บทด้านการศึกษาของไทย กำหนดนิยาม หลักการ สิทธิและหน้าที่ทางการศึกษา ระบบการศึกษา การบริหารและการจัดการ มาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา รวมถึงครูและบุคลากรทางการศึกษา ทรัพยากรและการลงทุน และเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา	พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 (ต้นฉบับ สพฐ.) , ฉบับรวมแก้ไข (เขตพื้นที่การศึกษาเชียงราย 3) , ฉบับที่ 4 พ.ศ. 2562 (สภานโยบาย อววน.)
พระราชบัญญัติการศึกษาภาคบังคับ พ.ศ. 2545	2545 (2002)	กำหนดให้ผู้ปกครองมีหน้าที่ส่งเด็กที่มีอายุถึงเกณฑ์การศึกษาภาคบังคับเข้าเรียนในสถานศึกษา และกำหนดบทลงโทษกรณีไม่ปฏิบัติตาม เชื่อมโยงกับสิทธิการศึกษาภาคบังคับ 9 ปีตามมาตรา 17 ของ พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ	พ.ร.บ.การศึกษาภาคบังคับ พ.ศ. 2545 (สำนักปลัดกระทรวงศึกษาธิการ) , ระบบฐานข้อมูล พ.ร.บ. สภาผู้แทนราษฎร
พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2547	2547 (2004)	วางระบบบริหารงานบุคคลของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา การบรรจุ แต่งตั้ง วิทยฐานะ วินัย และการอุทธรณ์ ผ่านคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ก.ค.ศ.)	พ.ร.บ.ระเบียบข้าราชการครูฯ พ.ศ. 2547 (สำนักงาน ก.ค.ศ.) , ฉบับสแกนต้นฉบับ (เขตพื้นที่การศึกษานครราชสีมา 3)
พระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546	2546 (2003)	จัดตั้งคุรุสภาเป็นสภาวิชาชีพครู ทำหน้าที่กำหนดมาตรฐานวิชาชีพ ออกและเพิกถอนใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ ควบคุมความประพฤติและจริยธรรมของผู้ประกอบวิชาชีพทางการศึกษา	พ.ร.บ.สภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546 (moe.go.th) , ฉบับสแกนราชกิจจานุเบกษา (เขตพื้นที่การศึกษาเชียงราย 3)
พระราชบัญญัติโรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550	2550 (2007)	วางกรอบการจัดตั้ง กำกับดูแล และการบริหารโรงเรียนเอกชนทั้งในระบบและนอกระบบ รวมถึงสิทธิประโยชน์และการอุดหนุนจากรัฐ	พ.ร.บ.โรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550 (สช./opec.go.th) , ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมที่ 2 พ.ศ. 2554 (สำนักปลัดกระทรวงศึกษาธิการ)
พระราชบัญญัติการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2551	2551 (2008)	วางกรอบการจัดการอาชีวศึกษาและการฝึกอบรมวิชาชีพ กำหนดสถานศึกษาอาชีวศึกษา ระบบทวิภาคี และความร่วมมือกับภาคเอกชนในการผลิตกำลังคน	พ.ร.บ.การอาชีวศึกษา พ.ศ. 2551 (moe.go.th) , ฉบับสแกนต้นฉบับ
พระราชบัญญัติการอุดมศึกษา พ.ศ. 2562	2562 (2019)	กำหนดกรอบการจัดการอุดมศึกษา มาตรฐานอุดมศึกษา ระบบคุณวุฒิ และความเป็นอิสระในการบริหารของสถาบันอุดมศึกษา ควบคู่กับการจัดตั้งกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม	พ.ร.บ.การอุดมศึกษา พ.ศ. 2562 (สป.อว.) , ฐานข้อมูลกฎหมาย คณะนิติศาสตร์ มธ.
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พ.ศ. 2562	2562 (2019)	จัดตั้งกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และวางโครงสร้างการบริหารราชการที่เกี่ยวข้องกับอุดมศึกษาและการวิจัย	พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการกระทรวง อว. พ.ศ. 2562 (สป.อว.) , ฉบับสแกน (มจธ.)
พระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566	2566 (2023)	ยกระดับสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) เป็นกรมส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.) เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตในสามรูปแบบ ได้แก่ การเรียนรู้ตลอดชีวิต การเรียนรู้เพื่อการพัฒนาตนเอง และการเรียนรู้เพื่อคุณวุฒิตามระดับ	พ.ร.บ.ส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 (สำนักปลัดกระทรวงศึกษาธิการ) , ข่าวประกาศ moe.go.th , หอสมุดรัฐสภา

ภาคผนวก ข: สาระสำคัญของมาตราหลักในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542#

ภาคผนวกนี้สรุปสาระสำคัญของมาตราหลักในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ตามที่อ้างอิงในบทต่าง ๆ ของตำรา โดยอ้างอิงจากต้นฉบับ พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติมที่เผยแพร่โดย สำนักปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

ชุดผู้สอน (Instructor Pack)

Sat, 11 Jul 2026 00:00:00 +0000

ชุดผู้สอน (Instructor Pack)#

หน้านี้จัดทำสำหรับผู้สอน/ผู้ประสานรายวิชา **ไม่ใช่เนื้อหาหลักของตำรา** และซ่อนจากเมนูข้าง (`bookHidden: true`) ผู้เรียนไม่จำเป็นต้องเปิดหน้านี้ก่อนทำแบบฝึกหัด

ผู้แต่ง: Boorapatis Ploysuwan · ฉบับออนไลน์ที่ 1 · ตรวจทานล่าสุด 11 กรกฎาคม 2569

1) โครงรายวิชาที่แนะนำ (15–16 สัปดาห์)#

สัปดาห์	เนื้อหา	ผลลัพธ์หลัก
1	ส่วนนำ](/docs/front/preface/) + วิธีใช้ + บทที่ 1	ใช้กรอบสามชั้นได้
2–4	บทที่ 2–4	ทฤษฎี สิทธิ เปรียบเทียบ
5–7	บทที่ 5–7	กฎหมายแม่บทและลูก
8–11	บทที่ 8–11	บริหาร คุณภาพ ครู การเงิน
12–14	บทที่ 12–14	กลุ่มเปราะบาง คดี วิจัย
15–16	สอบ/นำเสนอโครงวิจัย + ทบทวน Essential Knowledge	สังเคราะห์ทั้งเล่ม

2) รูบริกคะแนนแบบฝึกหัดออนไลน์ (คะแนนเต็ม 10 ต่อข้อชุด)#

ระดับ	คะแนน	เกณฑ์
ดีเยี่ยม	9–10	ครบสามชั้น (Law–Policy–Administration) อ้างแหล่งถูกต้อง เสนอทางออกที่เป็นไปได้
ดี	7–8	วิเคราะห์สองชั้นชัด อ้างแหล่งได้ ส่วนชั้นที่สามยังตื้น
ผ่าน	5–6	สรุปเนื้อหาถูก แต่ยังไม่เชื่อมสามชั้นหรือขาดแหล่งอ้างอิง
ต้องปรับปรุง	0–4	ตอบนอกประเด็น หรือคัดลอกโดยไม่วิเคราะห์

3) แนวเฉลยแบบย่อ (ไม่ใช่คำตอบเดียว)#

บทที่ 1#

ข้อกรอบสามชั้น: ต้องระบุมาตรา/กฎหมาย → เจตนารมณ์นโยบาย → ผลปฏิบัติ/ช่องว่าง
ข้อไม่มีประมวลกฎหมายการศึกษา: ชี้ข้อดี (ยืดหยุ่นตามนโยบาย) และข้อเสีย (แตกกระจาย ยากต่อการเข้าถึง)

บทที่ 5–7#

ม.54 เป็น “หน้าที่ของรัฐ” ไม่ใช่เพียงสิทธิเรียกร้องแบบเอกชนโดยอัตโนมัติ — ให้อภิปรายผลต่อการฟ้องคดี
กฎหมายลูกต้องโยงกลับกฎหมายแม่บทและรัฐธรรมนูญเสมอ

บทที่ 8–11#

การกระจายอำนาจที่งบไม่ตาม = implementation gap แบบคลาสสิก
IQA/EQA: จุดเชื่อมที่มักขาดคือการใช้ผลประเมินเพื่อพัฒนาทรัพยากรครูจริง
กสศ. = กลไก equity นอกงบรายหัวปกติ

บทที่ 12–13#

กรณีสถานการณ์สมมติ: ให้ติดป้ายชัด และห้ามอ้างเป็นคำพิพากษา
คดีจริงใน 13.7: ให้ผู้เรียนกรอกตารางห้าขั้นตอนด้วยเลขคดี อ.142/2569 หรือ อ.832–837/2556

บทที่ 14#

โครงวิทยานิพนธ์ต้องระบุคำถามวิจัย วิธี (doctrinal/empirical/mixed) และกรอบวิเคราะห์

4) กิจกรรมชั้นเรียนที่แนะนำ#

Moot mini: จำลองอุทธรณ์วินัยครู 15 นาที (ใช้คดี อ.832–837/2556 เป็นฐานประเด็นกระบวนการ)
Policy memo: 1 หน้า เสนอแก้ช่องว่างเรียนฟรี 15 ปี ในพื้นที่ที่ผู้เรียนรู้จัก
Case brief: สรุปคดี อ.142/2569 ตามแม่แบบ IRAC + ชั้นนโยบาย/บริหาร

5) จริยธรรมการใช้ชุดนี้#

อย่าแจกเฉลยเต็มแก่นิสิตก่อนส่งงาน
เน้นย้ำ disclaimer: ตำรานี้มิใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย
เมื่อกฎหมายเปลี่ยน ให้ตรวจตาม docs/legal-update-checklist.md ใน repo

ส่วนท้ายของตำรา on กฎหมายการศึกษา: การเชื่อมโยงกฎหมาย นโยบาย และการบริหาร

กรอบความรู้สำคัญ (Essential Knowledge)

กรอบความรู้สำคัญ (Essential Knowledge)#

1. กรอบ “กฎหมาย–นโยบาย–การบริหาร” (Law–Policy–Administration Nexus) — บทที่ 1#

2. ช่องว่างระหว่างตัวบทกับการปฏิบัติ (Implementation Gap) — ทุกบท#

3. กรอบ 4A ของ Katarina Tomasevski — บทที่ 3#

อภิธานศัพท์ (Glossary) กฎหมายการศึกษาไทย-อังกฤษ

อภิธานศัพท์ (Glossary) กฎหมายการศึกษาไทย-อังกฤษ#

บรรณานุกรม

บรรณานุกรม#

(ก) กฎหมายและราชกิจจานุเบกษา#

ภาคผนวก

ภาคผนวก#

ภาคผนวก ก: ตารางรายชื่อกฎหมายการศึกษาสำคัญของไทย#

ภาคผนวก ข: สาระสำคัญของมาตราหลักในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542#

ชุดผู้สอน (Instructor Pack)

ชุดผู้สอน (Instructor Pack)#

1) โครงรายวิชาที่แนะนำ (15–16 สัปดาห์)#

2) รูบริกคะแนนแบบฝึกหัดออนไลน์ (คะแนนเต็ม 10 ต่อข้อชุด)#

3) แนวเฉลยแบบย่อ (ไม่ใช่คำตอบเดียว)#

บทที่ 1#

บทที่ 5–7#

บทที่ 8–11#

บทที่ 12–13#

บทที่ 14#

4) กิจกรรมชั้นเรียนที่แนะนำ#

5) จริยธรรมการใช้ชุดนี้#

1. กรอบ “กฎหมาย–นโยบาย–การบริหาร” (Law–Policy–Administration Nexus) — บทที่ 1 #

3. กรอบ 4A ของ Katarina Tomasevski — บทที่ 3 #